|
Köyün
yöneticileri olan muhtarlar, köye ve köylüye
hizmet için büyük gayretler sarfettiler.
Pazarköy'ün çevre köylere merkezlik etmesi
dolayısıyla da daha çok yoruldular.
Cumhuriyetten bu yana köyümüzde muhtarlık eden
şahıslar şunlardır: Sanahmetoğlu Keler İslam
San, İslam oğlu Muhammet Çelik, Yalmanoğlu Faik
Berber, Sanahmetoğlu Musa Sarı, Nazım Usta,
İbrahim Usta, Kumuş Muhammet Usta, Harun Usta,
Hüseyin Yazıcı, Hüseyin
Er.
KÖYÜN TARİHİ:
Köyün eski ismi
Mişona idi. Mişona, Potomya karyesinin bir
yerleşim yeri olarak ilk defa 1583 tarihli Tapu
Tahrir Defterinde geçer. Bu tarihten önce
yazılmış olan 1486, 1515 ve 1554 tarihli Tapu
Tahrir Defterlerine Mişano adının geçmemiş
olması bu yerin o zamanlar bir'yerleşim yeri
olmamasından değildi. O tarihlerde yazılan Tapu
Tahrir Defterleri karye bazında yazılıyor ve o
tarihlerde Potomya, bütün yerleşim yerleri ile
bir karye sayılıyordu. O dönemde Salaha bölgesi
de 12 yerleşim yerini ihtiva etmesine rağmen bir
karye olarak ele alınıyor ve bütün yerleşim
yerleri tek isim altında vergilendiriliyordu.
Fetihten sonra yazılan Tapu Tahrir Defterlerine
göre bölge tamamen Hıristiyanla meskündü. Yer
yer Müslümanlığa geçişler başlamıştı. 1583
yılana gelindiğinde nüfusun 5'te biri
Müsıümanlaşmıştı. Bu dönemdeki Müslüman nüfusun
bir kısmı Hıristiyanlıktan Müslümanlığa geçen
yeni Müslümanlardan, diğer kısmı da başka
yerlerden gelip bölgeye yerleşen kadim
Müslümanlardan oluşuyordu. 1583 tarihinde
Mişona'da tamamı Müslümanlardan oluşan 37 hane
bulunuyordu. Bunların yeni Müslümanlar mı yoksa
başka yerden buralara gelip yerleşen kadim
Müslümanlar mı olup olmadığını bilemiyoruz.
Mişona adına bundan sonra 1603 tarihli İcmal
defterinde rastlıyoruz. Bu deftere göre, Mişona
ve Gutoz köylerinin vergileri Gürcistan seferine
katılıp üstün derecede yararlıIığl olan Mustafa
ve Aydan isimli şahıslara tahsis edilmişti. 1875
tarihli Trabzon Salnamesine göre Mişona, Rize
kazasına bağlı 49 hane ile 194 yetişkin erkek
nüfusa sahip bir karye idi. Kaçaran köyü ile
birlikte Potomya mıntıkasına dahildi.
93 harbinden
sonra 1878 tarihinde Rize, Lazistan Sancağı
merkezi oldu. 1913 tarihinde sancak merkezinde
oluşturulan bir komisyon, Rize köylerinin
isimlerini Türkçeleştirdi. Bu meyanda Mişona da
" Birkaç köyün mevki-i meşhuru olması"
münasebetiyle Pazarköy ismiyle adlandırlldı.
Pazarköy 1944
yılında kurulan Güneysu bucağına bağlandı ise
de, 1966 yılında Güneysu'dan ayrılarak Rize
merkez köyleri arasında yer aldı. Bu tarihlerde
Pazarköy, Devlet planlama teşkilatı tarafmdan
merkezi köyler arasma alındı. Bu özelliğini bu
güne kadar devam ettirmektedir.
Kurumlar ve
Kuruluş Tarihleri:
İlkokul 1953
yılında, Ortaokul 1976 yılında açıldı. Ortaokul
1981 yılında İl merkezine yakın olduğu
gerekçesiyle 12 Eylül Hükümeti tarafından
kapatıldı. Sekiz yıllık ilköğretim okulu
1997-1998 Eğitim ve öğretim yılında eğitime
başladı. 1999 yılında yeni binasına taşındı.
Pazarköy Çay atölyesi 1959 yılında faaliyete
geçti daha sonra genişletilerek fabrika haline
getirildi. Pazarköy PTT' si 1970 yılında hizmete
girdi. Pazarköyelektirik alan ilk köylerden biri
oldu; 1969 yılında elektriğe kavuştu. Pazarköy
sağlık ocağı 1992 yılında tamamlandı. Pazarköy
Kalkındırma Derneği 1963 'de kuruldu, Bu
derneğin faaliyetine 12 Eylül hareketinden sonra
son verildi. 1985 yılında kurulan Pazarköy
Kalkındırma, İmar ve Yaşatma Derneği halen
faaliyetini sürdürmektedir.
Pazarköy,1945
yılında 368'i erkek, 482'si kadın olmak üzere
toplam 850 nüfusa sahip idi. Köyün nüfusu bu
tarihten sonra sürekli artarak 1970 yılında 1503
'e, 1980'de de 1590'a yükseldi. 1980den sonra
Nüfus planlaması ve köyden kente göç olayına
bağlı olarak
Rize'deki bütün köyleri n nüfusları azalmaya
başladı. Bu meyanda Pazarköy'ün nüfusu da
azaldı. 1997 sayımına göre Pazarköy'ün nüfusu
852'e geriledi. 2000 nüfus sayımı sonuçlarına
göre ise köyümüzde 466'sl erkek 514'ü kadın
olmak üzere toplam 980 kişi yaşamaktadır.
Dikkat edilirse yazımızda, Pazarköy'ün öteden
beri merkezi bir köyolduğu gerçeğini sık sık
vurgulamış bulunuyoruz. Bundan sonra da merkezi
bir köy olma özelliğinin gereği olarak bir çok
ekonomik ve kültürel olaya öncülük etmeli, komşu
köylerle birlik olup bir belediye teşkilatı
kurulmasına ev sahipliği yapmalıdır. Çevreyi
temiz tutmak, planlı yapılaşmak, köyün ve
köylünün ortak mallarının bakımını ve onarımını
yapmak için de yeni bir teşkilatlanmaya gitmek
gerekmektedir. Doğu Karadeniz Kalkınma Projesi (DOKAP)
çerçevesinde bazı yatırımları bölgemize çekmek
mümkündür. Camilerin yakınlarında mezarlık
alanları tesis edilmelidir. Balık çiftlikleri,
kivi üretimi ve Rize üniversitesine bağlı bazı
ünitelerin bölgemizde yer alması yeni ekonomik
alternatifler olarak görülmektedir. Bu arada
köyümüzde bir mermer işleme atölyesinin
kurulmakta olduğunu memnuniyetle karşılıyoruz.
İkizdere Ballıköy'ü meşhur eden Anzer Balı gibi
pazarköy'ü de bütün Türkiyeye tanıtacak bir
ürünün olmasını canı gönülden arzu ediyonız.
Her halde önemli bir eksiğimiz bizi tanıtan
sembolik bir özelliğimiz olmamasıdır.
Pazarköy Çayı, Pazarköy Dokuması, Pazarköy
Peşkiri, Pazarköy Turşu Kavurması, Pazarköy
Pepeçurası, Pazarköy Baklavası gibi. Bol
şerbetli ve yumuşak
Rize
baklavası öyle yapılmalı ki onu özleyenler
pazarköy'e gelmeyi göze alabilsin.
Orhan Naci AK
|
